Bij binnenkomst in het huis van Charles van der Meij zie ik het direct: hier woont een heel actieve knipper! In de kamer heeft hij langs een muur een royale werktafel gemaakt waarop diverse knipsels liggen in allerlei stadia: af, onaf en net begonnen. Op een zelf  geconstrueerde lichtbak ligt een groot knipwerk met olifanten, daar wordt nog aan gewerkt.

Aan de muren overal knipsels van de hand van Charles. In de aangrenzende kamer is ook allerlei knipwerk (en aquarelleerwerk) van hem te bewonderen. Bovendien ligt er een verzamelmap met al zijn knipwerk op tafel klaar, dus er is veel te bekijken. Er zijn niet zo veel mannen in Nederland die knippen, dus is het leuk om te horen hoe Charles hiertoe is gekomen.

Omdat hij in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen werkte, had hij knipwerk van Jan van Urk gezien, dat maakte op hem diepe indruk. Toen de vrouw van een collega, Nel Appel, ook knipsels bleek te maken, werd zijn interesse nog groter. Het leek hem wel wat om dat zelf ook te gaan doen. Omdat hij na zijn scheiding in 1978 zijn 2 kinderen (een tweeling) alleen opvoedde, kwam hij in de bijstand terecht en was dus veel thuis.

Maar niets doen komt niet in het woordenboek van Charles voor en toen de gelegenheid zich voordeed om 5 kniplessen bij Annie Versnel te gaan volgen, gaf hij zich meteen op. Knippen is tenslotte een heel goedkope hobby en dat kwam natuurlijk erg goed uit.

Na die kniplessen kwam hij als enige man in de knipgroep van Enkhuizen terecht en daar maakt hij nog steeds met veel plezier deel van uit. De leden komen 1 keer per maand bij elkaar, altijd bij Annie Langedijk thuis. Jaren lang kwam Nel Wezel uit Alkmaar om les te geven, maar die tijd is jammer genoeg voorbij.

Charles heeft in zijn jonge jaren de Ambachtsschool gevolgd waar hij werd opgeleid tot schilder. Van die opleiding heeft hij tot op de dag van vandaag veel profijt, want het schrijven en knippen van mooie letters gaat hem heel makkelijk af (zie afbeelding 1), evenals het maken van ontwerpen. Gelukkig heeft hij altijd wel inspiratie om aan de slag te gaan.

Op mijn vraag wat Charles het boeiendste vindt aan knippen, komt heel resoluut meteen het antwoord: “de beperking!” Dat heeft te maken met het feit dat hij zijn knipsels op een heel enkele uitzondering na eigenlijk altijd van zwart papier maakt en het is dan een uitdaging om in een knipsel schaduweffecten te krijgen.

Zijn leven staat echt in het teken van het knippen: iedere dag is hij wel achter zijn werktafel te vinden. Eens per jaar is er een kunstmarkt in de Boerenhoek in Enkhuizen waar hij aan deelneemt. Hoewel hij graag zijn knipwerk laat zien, is hij heel bescheiden en dat is werkelijk jammer; hij zou best wat meer aan de weg mogen timmeren, lijkt mij zo.

Naast het knippen heeft Charles nog veel meer hobby’s: aquarelleren, wandelen en bezoeken van interessante steden, er is altijd wel wat te doen. Vervelen doet Charles van der Meij zich beslist nooit en dat is dan ook duidelijk te merken aan de hoeveelheid knipsels die hij al gemaakt heeft. Wij zijn allemaal erg benieuwd wat voor mooi knipwerk hij nog meer gaat maken. In ieder geval hebben we nog prachtige knipsels van hem liggen die niet bij dit artikel geplaatst konden worden en die zijn te bewonderen in volgende Knip-Persen!

Ieke Boosman

Afbeeldingen:

1. Geknipte naam, 10 x 25 cm
2. Karper, 19 x 23 cm
3. Venetiaans masker, 17 x 21 cm
4. ‘Flora’, 22 x 20 cm
5. Zonder woorden, 10 x 23 cm
6. Zonder woorden, 8 x 21,5 cm
7. ‘Floortje’, 21 x 28 cm
8. Kapsel-compositie, 20,5 x 19 cm
9. De oudste Westfriese stolpboerderij, Westerblokker, 17 x 26 cm

Atie Willemse is meteen enthousiast als we haar vragen of we haar mogen interviewen als lid van het eerste uur. Ze vindt het fantastisch dat de vereniging de 40 jaar heeft gehaald. Ze weet nog goed dat ze met Lies Markus over de start van de vereniging sprak: ‘Er was een bijeenkomst van verschillende knipkringen in Arnhem waar veel knipsters bij aanwezig zouden zijn. Het leek me goed als Lies daar zou beginnen over de oprichting van een landelijke vereniging, zodat meteen veel knipsters hun mening konden geven en meedenken. En zo is het toen gelopen. Op de bewuste dag heeft Lies Markus over haar voornemen verteld en de aanwezige knipsters leek dat een goed idee. Lies en een paar anderen hebben toen de oprichting van de vereniging op zich genomen.

Etiketten plakken
Vanaf het begin gaf de vereniging het kwartaalblad Knip-Pers uit. Atie schreef daar zelf nauwelijks in, maar was een tijd lang toch nauw betrokken bij het blad. Zodra de Knip-Pers gedrukt was, werd deze bij Atie thuis afgeleverd. Haar man maakte de etiketten en met leden van de knipkring werd het blad in een envelop gestoken en voorzien van een etiket. Vervolgens werd alles netjes in dozen gelegd en dan bracht Aties man die naar het postkantoor voor verzending. In de hoogtijdagen telde de vereniging ruim 1.000 leden, dus het versturen van de Knip-Pers was best een klus. Atie denkt met veel plezier terug aan de ‘plak-middagen’. Het was altijd gezellig en leuk om samen zo’n klus te klaren.

Knipkring
Atie is nog steeds actief lid van haar ‘oorspronkelijke’ knipkring. Elke maand gaat ze daar met veel plezier naar toe, al is de kring met de tijd steeds kleiner geworden. ‘Wat gebleven is, is het samen plezier hebben in het knippen’, aldus Atie. ‘Daar is het altijd om gegaan’.

Knipsters-handschrift?
Net als veel andere leden heeft Atie veel knipsels van andere knippers. In de loop der jaren heeft ze die gekocht, maar vaak ook geruild met andere knipsters. ‘Soms met leden uit mijn eigen knipkring, soms op contactdagen met andere knipsters. Al die knipsels hebben een eigen signatuur. Ik heb me in al die jaren afgevraagd of je uit iemands knipsel ook diens karakter af zou kunnen lezen? Zoals bij handschriften. Want als je al die knipsels naast elkaar legt, zie je hoe verschillend de stijlen zijn. Soms groot en grof geknipt, soms juist heel vloeiend en piepklein, en allemaal met een eigen kenmerkende stijl. Om die reden heb ik heel bewust bij verschillende knipsters les genomen.’ Zo heeft ze van heel nabij kennis kunnen maken met de stijl van anderen en met hun manier van ontwerpen en knippen. ‘Op die manier heb ik mezelf verder kunnen ontwikkelen en vormen.’

Atie Willemse overhandigt Rieny van Beek een zilveren schaartje

Vlegeldag
Veel knipsters hebben in de afgelopen decennia de knipkunst aan een groter publiek laten zien op jaarmarkten en braderieën. Atie deed dat tijdens de Vlegeldag (een soort jaarmarkt) in Bennekom. De knipkring huurde altijd een kraam. Atie en andere leden van de knipkring zaten ze daar dan de hele dag te knippen. Er was altijd veel belangstelling. ‘Mensen konden uren kijken naar hoe een knipseltje vorm kreeg. Op dat soort dagen meldden zich ook steevast mensen die het zelf wilden leren. Vaak gaven die zich op voor een cursus, werden lid van de vereniging en sloten zich aan bij een knipkring. Op die manier zijn ook veel nieuwe knipkringen gevormd’, vertelt Atie. Net als veel andere leden verzorgde Atie in de eerste jaren van de vereniging regelmatig cursussen en soms adverteerde ze in een lokaal krantje dat ze een avond papierknippen verzorgde. Onder het genot van een kopje koffie konden mensen voor een klein bedrag horen over knipkunst en het knippen. Ze herinnert zich nog goed dat ze de eerste keer zo’n zaaltje binnenkwam: ‘Er zaten daar meer dan 40 mensen! Daar was ik helemaal n iet op voorbereid, dus moest ik ineens van alles improviseren.’ In de begindagen van de vereniging was knippen erg populair en verspreidde de belangstelling zich als een olievlek. Het ledenaantal groeide heel snel en binnen een paar jaar was het ledental vervijfvoudigd naar meer dan 1.000. Atie herinnert zich dat nog goed. ‘Het was een geweldige tijd om mee te maken’.

Door Maja Houtman en Bertine Jongerius