Paul Krüger, 1928, 1940

Een silhouetknipper uit Keulen, waar hij een winkel in reukar­tikelen dreef. Voor het eerst in Nederland op de “Nenijto” (Neder­landse Nijverheidstentoonstelling) in Rotterdam in 1928; Indische Tentoonstelling Den Haag 1932; tot 1940 vaak in de RAI te Am­sterdam. Heeft Prins Hendrik eens mogen knippen.

Aloys Johann Kreuzer, Muenchen 1911-1977 Den Haag

Kreuzer is in 1929 naar Nederland gekomen en volgde de Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij werd een verdienstelijk schilder, o.a. van iconen op latere leeftijd (hij was RK). In de dertiger jaren knipte hij o.a. het sprookje van de Kleine Koning (1935) uit zwart papier en vignetten bij citaten van filosofen (“Sprachen und Schnitte”). Hij trouwde in 1938 met Maria Adriana Kock en werd Nederlands staatsburger. Zijn schilderkunst is niet altijd voldoende gewaardeerd.

Aloys Johann Kreuzer

C. Koster
Zijn voornaam, levensjaren en plaats van werken zijn niet bekend.

In 1745 maarte hij een stuk, in opdracht van iemand uit de vooraanstaande Zeeuwse familie Schorer. Het is van geperst papier in een verfijnde reliëf voorstelling gemaakt en duidt op de succesvolle behandeling door een geneesheer. De nalatenschap van jvr. H.C. Schorer werd in 1821 geveild. Daaronder: “Een uitvoerige Triumphboog, versierd met Schilden en leggende bijsieraden, gesneden door Coster”.

In 1746 maakte hij een dergelijk papieren kunstwerk ter gelegenheid van het zilveren huwelijk van de Groninger koopman Jan Albert Sichterman (1692-1763) en zijn vrouw Sibilla Volkera Sadelijn (1699-1781). Door een hek, twee zuilen verbonden met een boog voorzien van vazen en familiewapens, is een VOC-schip te zien. Daarboven zweven twee engeltjes die het wapen van de beide echtelieden dragen. Het werk verbleef tweehonderd jaar in Schotland en is nu terug in Groningen. Het is gesigneerd en gedateerd.

Johannes (Jan) Kopper, Rotterdam 1714 – 1788 Rotterdam

Hij was bakker en had in zijn jeugd al wel ge­knipt. Hij trouwde in 1744 met Maria Lievinston en hertrouwde in 1762 met Sara van Vlugt, Pas op latere leeftijd, nadat Sara in het kraambed was overleden, wijdde hij zich geheel aan de papierknipkunst. Hij bezat enige ver­maardheid als kunstknip­per, van opgetuigde zeilschepen en complete zee­slagen, ruimtelijk vormgegeven en hij had een knipkunstkabinet. Dat kabinet bleef aanvankelijk nog in familiebezit; zuster Agatha (getrouwd met Harmen van Stipriaan) en haar zonen gaven een catalogus uit, met portret, levensschets en lofgedichten; het geheel is in 1991 herontdekt en gepubliceerd (zie Brongers). In 1799 werd het werk verdeeld onder zijn kleinkinderen en is verspreid geraakt.

Jan Kopper, 18 x 15 cm, binnenmaat 11 x 8 cm, Privé collectie

Willem Adriaan van Konijnenburg, ’s Gravenhage 1868 – 1943 ’s Gravenhage

Een belangrijk kunstenaar, die in zijn jonge jaren begon met knippen, maar al gauw overstapte naar tekenen en schilderen. Hij behaalde de MO-akte beeldende kunsten en ontwikkelde zich via allerlei kunststromingen. Was getrouwd met Netty Kempers.

Gerrit Konsé, ? 1751-1826 Amsterdam.
Hij trouwde in 1777 te Amsterdam met Stijntje de Vries, beide Luthers. Tekenaar, uitgever, stempelsnijder, plaatsnijder en papieren portretten. In de Hoornsche Courant adverteerde hij: “konstig in wit papier uitgedreven pourtraiten voor twee gulden,… in fraai Vergulde Lysten”.

Portretten van Willem V en zijn vrouw, in wit papier opgedreven

Joanna Koerten, Amsterdam 1650 – 1715 Amsterdam

Pas in 1691 trouwde ze met de doopsgezinde koopman Adriaan Blok, die haar erg stimuleerde. Omstreeks die tijd begon ze met haar knippen in ‘opwerk’, waarbij ze de getekende lijnen en arceringen op zeer fijne manier uit het papier haalde. Er is van haar een zestal werkstukken bewaard geble­ven, maar we weten dat ze Bijbelse en mythologische voorstel­lingen heeft gemaakt en veel gesneden heeft naar voorbeeld van schilderijen en gravures. Onder andere een allegorie van de Romeinse Vrijheid, met portretten van de 12 eerste keizers, 1697. Met al dit werk is ze een beroemdheid geworden voor haar tijdgenoten. Men noemde haar ‘Schaarminerve’.

Op latere leeftijd legde ze zich toe op het maken van portret­ten van bekende personen uit binnen- en buitenland; daarvoor gebruikte ze ook gravures die ze natekende en aanpaste, of ze had bij een bezoek een portretschets gemaakt. Onlangs is een door haar geknipt portret van raadspensionaris Johan de Wit teruggevonden.

Vorsten bezoch­ten haar en deden bestellingen. Een werkstuk voor de Oosten­rijkse Keizerin leverde haar meer dan ƒ 4000,- op en een bod van een Duitse vorst van 1000 gulden voor drie knipsels sloeg ze af ‘omdat zij er zoveel werk aan had gehad’. Blok stelde er een eer in om vooraanstaande personen iets te laten schrijven in een gastenboek, het Stamboek. ‘Hoge personaad­jes’ en min of meer verdienstelijke dichters schreven er hun opdrachten in, andere kunstenaars schilderden of kalligra­feerden iets. Toch heeft Joanna wel openge­staan voor geïnteresseerden. Ze liet haar gereedschap zien en ’trof zij somwijlen iemand aan, waarin zij eenige zucht tot de kunst bespeurde, dan bood zij een behulpzame hand, en zoo hij reeds eenige ondernemingen had gemaakt, zij spoorde hem verder aan’. Ondanks de ophef van haar tijd­geno­ten, ook na haar dood, heeft haar schaarkunst de eeuwen niet verduurd. Toch behoort ze tot de meest noemenswaardigen van de Nederlandse knipkunst.

Laurien Koek – van der Hoorn, Roelofarendsveen 1912-1985, Roelofarendsveen

Laurien van de Hoorn werd geboren in Roelofarendsveen  op 29 juli 1912 als dochter van een kruidenier. Tijdens haar schooltijd werden haar tekeningen met negens en tienen bekroond. Het knippen leerde ze van haar moeder, uit die tijd zijn nog enige fraaie knipsels bewaard gebleven in het Museum van Oud Alkemade. Na haar schooltijd brak er voor Laurien een drukke tijd aan, haar vader werd ziek en zij moest in de winkel helpen en de boodschappen bezorgen. En langzamerhand kreeg zij de verantwoording voor de zaak en kwam er van tekenen en knippen niets meer terecht. In de oorlog trouwde ze met Thomas Koek, ze kreeg vijf kinderen en toen deze waren opgegroeid pakte ze het knippen weer op.
Helaas kreeg ze reuma en kon niet meer schilderen en tekenen, maar het ooievaarschaartje kon ze nog goed hanteren.  Ze heeft een prachtige collectie knipsels nagelaten, voornamelijk romantische scenes, bloemen, flora,  fauna, waarvan een deel in Museum Oud Alkemade is gebracht. Ze overleed op 3 oktober 1985.

Jacob Kluft, Amsterdam 1685 – 1737 Amsterdam

Van hem hing een fraai knipsel uit 1705 met een praalkoets in het Amsterdamse Oude Vrouwen- en Mannenhuis van de Gereformeerde gemeente (het “Besjeshuis”). Het is een eerbetoon aan veldoverste John Churchill, (1st) Duke of Marleborough, medestander van stadhouder-koning Willem III.  Later leidde hij de geallieerde de geallieerden, samen met het Hollandse leger in de strijd tegen Lodewijk XIV (Spaanse Successieoorlog). Na de slag bij Blenheim in 1704 hield de hertog een zegetocht in Amsterdam. Jacobus gebruikte als voorbeeld een oude prent voor stadhouder Frederik Hendrik uit 1629. Een afbeelding van een foto door de monumentenfotograaf C. Steenbergh, staat bij een artikel over het Gesticht in weekblad Buiten, 27 december 1924 , wonderlijk genoeg als negatief en daardoor moeilijk te beoordelen.

De kunstenaar, die werkte in de stijl van zijn stad- en tijdgenote Joanna Koerten, signeerde als J. Kluft junior. Jacobus Jacobsz. Kluft trouwde in 1709 met de Engelse Elisabeth Peak, van Portsmouth; na haar overlijden in 1711, hertrouwde hij met Lucretia Johanna Soreau. Hij was toen boekhouder bij de Oostindische Compagnie, kamer Amsterdam. In de boedel wordt genoemd een set van “Twaalf stuks kunststukjes door de overledene zelfs gesneden f 60–; ter vergelijking in dezelfde boedel: een staand horloge f 60– en twaalf zilveren lepels en vorken f 67–.

In 1946 bezocht Winston Churchill Amsterdam; als dank voor de bevrijding van de Duitse bezetting en als nazaat van John Churchill, kreeg hij het stuk aangeboden (Amstelodamum 33, 5 (1946), 36-37. Het wordt sindsdien bewaard in het familiehuis Churchill te Chartwell (National Trust).

Tip: afbeelding vergroten om de details te kunnen zien.

Met dank aan Marco Mastenbroek Rijksdienst Cultureel Erfgoed

D. Klijn, Amsterdam

Een groot knipwerk (“Scharekunst”) voor de koperen bruiloft van zijn zuster of moeder (?) E.A. Klijn en L.W.P. Mannart, op 20 februari 1875. De teksten zijn uitgevoerd in gotische letters. De versieringen er omheen (kroon en bloemenmand)  zijn van wit, opgebold papier met gekleurd papier er achter.

De genealogische gegevens zijn: Charles Louis Mannaert en Elisabeth Anna Klijn, getrouwd te Amsterdam 20-8-1862 en erkennen hun dochter Anna Elisabeth, geb.12-5-1856. Hij is afkomstig uit België, geboren 15-5-1834, RK, werkman, in 1877 puinhaalder, in 1887 winkelier. Zij is geboren in Amsterdam op 6-11-1832, RK.

Er wordt ook melding gemaakt van een H. Klyn te Amsterdam, die dorpsgezichten uit papier knipte.