Categoriearchief: Biografie

Knipper, Hannes de

Hannes de Knipper, +1867 Utrecht

Over deze schilderachtige persoon in Utrecht is heel weinig bekend, zelfs zijn echte naam niet. Hij zou van goede komaf zijn geweest, maar raakte aan lager wal. Hij knipte portretten voor een cent en ook maakte hij schilderijtjes. Er zijn twee stukjes van een versje overgeleverd: “Hannes de Knipper is m’n neef / Bei z’n schoenen loopt ie scheef” en “Hannes de Knipper is doodgevroren / op de Vismarkt kan je ‘t horen”. Inderdaad is hij in februari 1867 doodgevroren gevonden onder een bank van de visafslag en werd van de armen begraven buiten de Singel.

Literatuur
  • Geknipt!, blz. 39

Post, Hermance Berendina (Mance)

Mance Post, Amsterdam 1925-2013 Amsterdam

Mance had een tekenopleiding en voor bundels kinderpoezie maakte ze geknipte illustraties in 1955. Later illustreerde ze kinderboeken met andere technieken en kreeg prijzen voor haar werk.

Literatuur
  • Papyria 2012-3, 2014-3

Bilderbeek, Gerardus Jacobus van

Gerardus Jacobus van Bilderbeek, Utrecht 1858-1935 Amersfoort

Gerardus van Bilderbeek maakte afbeeldingen, samengesteld uit verknipte postzegels, dorpsgezichten, dieren en familie-/provinciewapens, geplakt op melkglas. Hij was kellner of bediende en trouwde in 1878 met Johanna van Niekerk. Het huwelijk werd ontbonden in 1886 te Haarlem en hij hertrouwde in 1889 te Haarlem met Saartje Lennings.

Diorama’s uit de 18e en 19e eeuw

Bardet, Antonia Petronella Margaretha (Meta)

Antonia Petronella Margaretha Bardet (Meta), Haarlem 1924-2020 Leiden

Meta knipte vanaf de zestiger jaren van de vorige eeuw, na een “mooimakers” cursus van Hil Bottema in het Openluchtmuseum. Ze werkte veel met dubbelgevouwen papier van allerlei kleuren: zwaantjes, harten, namen, natuur en liet zich inspireren door Pools knipwerk. Maar ook maakte ze niet-symmetrische voorstellingen, kinderen, gebouwen, die ze altijd voortekende.

Vanaf het begin was Meta een duidelijk aanwezig lid van de NVvP,  ze richtte in Oegstgeest een knipkring op (“Poelgeest”, tentoonstelling 2008 bij 20-jarig bestaan) en gaf kniplessen, met een eigen cursushandleiding. Voor de Leidse afdeling van de Soroptimisten en voor de kerkelijke gemeenschap van Vrijzinnige Protestanten knipte ze veel gelegenheidsknipsels, zo ook bij geboortes en huwelijken in haar familie en vriendenkringen.

Literatuur

Drie generaties knipsters, Knip-Pers 1999-4

De aanleiding voor dit artikeltje Is de contactdag 1999 in Enkhuizen. De leden van de vereniging die in Enkhuizen geweest zijn, zullen beamen dat het een fantastische contactdag was. De knipkring die er de schouders onder gezet heeft was Enkhuizen, ondersteund door Texel. U hebt de lof over deze dag kunnen lezen in een vorige Knip-Pers. Echter het bestuur heeft haar gebruikelijke bloemenhulde niet kwijt gekund want… Enkhuizen wilde niet bedankt worden!!…
Uit de zaal kwam de suggestie dat de grote motor achter de contactdag, Annie Langedijk het beste bedankt zou kunnen worden door een artikeltje in de Knippers over haar tante An Posthuma. Wij hebben met veel plezier deze vraag opgepakt.

afb. 1, mogelijk Geertje van Leur, 7,5 x  10,5 cm

Jan Peter en ik bezochten An Posthuma-Zult in Enkhuizen. We werden opgevangen door nicht An Langedijk, die ons loodste naar de Nieuwstraat, waar we hartelijk ontvangen werden door Annie’s tante An. De staaltjes van haar bezig en kunstzinnig leven waren heel zichtbaar.

An bleek een gezellige tante, 85 jaar jong, met een werkend leven in de drukkerij van haar man achter zich en moeder van drie dochters. De Noord-Hollandse uitspraken rollen al snel over de tafel, een paar voorbeelden:
– we zijn altijd doenig,
– een gat in je hemd wordt een bloemetje,
– we kennen niet stil zitten,
– snippers maakte niet uit – Pa was toch te werk en als hij thuis kwam was de boel weer glad.

Maar hoe is ‘tante An’ tot het knippen gekomen? Waren er meer knippers in de familie? En van wie heeft Annie Langedijk het knippen? Ik zal proberen deze vragen te beantwoorden.
Tante An is altijd dol geweest op bloemen. Enkhuizen is een bloemen(zaad)stad en zij strooide als klein meisje overjarig zaad uit. Later is zij de bloemen gaan drogen en, let op, dan begint het knippen want: onder die opgeplakte gedroogde bloemen moet een vaasje! En zo is het gekomen.

Papier was voor haar bekend en voldoende voor handen, want haar echtgenoot had een drukkerij. Toen An de smaak van het knippen te pakken had, ging haar man het knipwerk drukken en in het Zuiderzee Museum werden de kaarten verkocht. Twintig verschillende met een verkoop van zo’n duizend per jaar! De meest verkochte kaart droeg de spreuk: ‘Na regen komt … weer een bui (afb 2)

afb. 2, An Posthuma, Na regen komt…weer een bui

Wenskaarten zijn iets persoonlijks en daardoor werken ze beter dan een gewoon kaartje. Toen eens alle Nieuwjaarskaarten verstuurd waren bleef er één over. Op advies van haar man heeft An deze kaart naar de koningin gestuurd en tot haar verrassing kreeg ze een reactie terug!

Omdat zij zelf grootmoeder is van een tweeling stuurde An aan prinses Irene bij de geboorte van haar tweeling een knipsel en opnieuw kreeg ze een reactie. Hoewel An zeer bescheiden is en liever niet in het zonnetje staat, geniet zij hier toch zichtbaar van.

Een geliefd onderwerp van knippen was de lievelingscomponist van haar man: Mozart (afb 3), met daarbij sierlijke dames. Gelukkig droegen deze dames lange jurken want ‘benen knippen is akelig’.

Het echtpaar Posthuma heeft drie dochters gekregen en voor alle drie heeft An een levensboek gemaakt. Met het eerste boek is zij begonnen in 1966: ‘Beelden uit mijn herinnering’. Onderwerp is haar eigen levensverhaal, ouderlijk gezin en jeugd, het overzetten van een scheepje, bloemen plukken in de wei, matrozenpakjes, krabbetjes vissen… daarna haar huwelijk en liet krijgen van de drie dochters.

De illustraties in deze boeken bestaan uit teksten en knipwerk, tekeningen en borduursels. En zoals al opgemerkt, gedroogde bloemen en natuurlijk onder de bloemen een geknipt vaasje of een bloemenkarretje. Heel Noord-Hollands zijn ook de zwaantjes in haar knipwerk.

Tante An noemt haar knippen ‘nep knippen’. Ze legt dit zelf als volgt uit: ik leg altijd een wit velletje papier op een zwart velletje. Op het witte velletje maak ik een tekening, dan ga ik knippen en geef ik het zwarte velletje weg.

Tekenen kan ze, en schilderen ook: op haar hoge leeftijd is ze actief in de Enkhuizer schildersclub ‘Paulus Potter’ en de kleuren spetteren van het doek. An is een veelzijdig kunstenares en met haar gezondheid en helderheid van geest is ze een voorbeeld van een mooi leven. Door een operatie aan haar ogen ziet ze nu gelukkig alles weer duidelijk.

Bestaat er een kniptraditie in de familie? Nee en ja.
De familiestamboom bevat een pagina met knipwerk van Geertje de Leur (1813-1895), zuster van de overgrootvader van An Posthuma. Zij maakte decoratieve werkstukjes, met een overvloed aan ranken en bloemen. Voor tante An is dit nooit aanleiding geweest om te gaan knippen, ze was er indertijd niet eens van op de hoogte! Maar nu vermoedt ze dat op een kaart uit de Westfriese museumwinkel knipwerk van Geertje de Leur is afgebeeld, groen, fragiel en anoniem (afb 1).
En hoe is Annie Langedijk tot knippen gekomen? ‘Nou gewoon een vriendin van me ging op cursus hij Nel van Wezel, ik vond het altijd wel mooi en ging daarom mee’ (afb 4).

afb. 4, Annie Langedijk, 7 x 9 cm

Bijzonder dat de drie dames onafhankelijk van elkaar zijn gaan knippen en dat dit als drieluik nu bij elkaar ligt. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat zo’n soort combinatie in meet Noord-Hollandse families te vinden moet zijn.

Joke en Jan Peter Verhave

Link

Joke Verhave-van Duijn, Delft 1945-2020 Mook

Aangestoken door een knipdemonstratie op het Openluchtmuseum, is Joke in 1971 gaan knippen. Tijdens een jaar in Amerika durfde ze op feestdagen met publiek haar vaardigheid te laten zien (“ze kennen me hier toch niet”). Daarna volgden tentoonstellingen van haar werk in Breukelen (1981),  ‘t Spant, Bussum (1982) en Roden (1983); er volgden opdrachten, die haar hele kniploopbaan bleven komen. Ze was betrokken bij de oprichting van de Vereniging in 1983 en maakte enkele jaren deel uit van het bestuur. In Nijmegen groeide om haar heen een knipkring. Samen met haar echtgenoot Jan Peter verzorgde ze artikelen over de geschiedenis van de knip- en snijkunst in het blad Knip-Pers. Joke heeft tien jaar, een dag per week, als vrijwilliger de knipcollectie van het Openluchtmuseum beheerd. Er volgden boeken: Schaarkunst (1983), Jan de Prentenknipper (1990), Geknipt! (2008), Onbekend en ontroerend Erfgoed (2017) en artikelen in (kunst-)historische tijdschriften. Daardoor kreeg het papierknippen en -snijden als immaterieel erfgoed een geschiedenis. Samen met haar man kreeg ze hiervoor een koninklijke onderscheiding.

Literatuur

Engelhard, George J.E.

George Engelhard, Arnhem 1911-1990 Arnhem

George was onderwijzer en raakte bevriend met Evert Root te Amsterdam. Deze bracht hem de kneepjes van het knippen bij, maar George ontwikkelde een eigen stijl met grillige figuren en gezichten als maskers. Op zijn beurt bracht hij zijn leerlingen op school in Lienden aan het knippen.

Literatuur

Hooyman-Janssen, Diny

Diny Hooyman-Janssen, Arnhem 1928-2019 Arnhem

Diny werd in 1979 een leerling van de knipster Suus Houtman in Arnhem. Samen met anderen stichtte ze een knipkring. Bij de oprichting van de Vereniging in 1983 had ze een organiserende rol; later ook bij de landelijke contactdag 1988 in Arnhem en bij tentoonstellingen in de regio.

Ze maakte grote knipsels op A4 formaat, vaak met dieren of planten, al of niet in symmetrische opstelling.

Literatuur

Schaminée-Schellekens, Mien

Mien Schaminée-Schellekens, Berghem 1919-2005 Arnhem

Mien kwam in 1980 bij de Arnhemse knipster Suus Houtman op cursus. Zij werd bij de oprichting van de Vereniging de eerste voorzitter. Dat is ze geweest tot 1990, maar ze bleef nog een jaar bestuurslid. In die tijd groeide de Vereniging tot ruim 900 leden.

Literatuur
  • Knip-Pers 2004-5

W., P.

P. W., ??

Knipte in 1847 “De Morgen der Schepping”. Ondanks de mooie vormgeving en randdecoratie is er niet éen ander knipsel bekend, dat door P.W. gemaakt kan zijn.