Categoriearchief: letter J

Jut, Nicolaas

Nicolaas Jut, ? 1730-1814, Amsterdam
Hij is gemunt als knipkunstenaar, maar waarschijnlijk was hij, of zijn zoon (Pieter Nicolaas Jut) alleen maar de verzamelaar van snijwerken van papier: naamkaartjes voor bruiloftsdiners in de periode 1750-1771, die ongeveer acht verschillende Amsterdamse, meest doopsgezinde families betreffen. Een van de onbekende papiersnijders zette familiewa­pens meestal in een weelderige, schijnbaar symmetrische omlijsting van bloemen, waartussen pauwen, engeltjes, hoorns van overvloed, baldakijnen, gevlochten mandjes en kronen.

Collectie
  • Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem
  • Westfries Museum, Hoorn
  • Particulier bezit
Literatuur
  • J en JP Verhave, Onbekend en ontroerend erfgoed, 2017, 28-31
  • Knip-Pers 1989-4

Jurgens, Philip Ernst

Philip Ernst Jurgens, 1710-1777, Amsterdam
Knipte in 1762 een ruiterbeeld van keurvorst en koning Frederik van Brandenburg, “ter vriendelijke gedagtenisse”, voor het album amicorum van Johannes le Francq van Berkhey, te Amsterdam (de vader van Evert le FvB, zie aldaar).

Literatuur
  • Koninklijke Bibliotheek (132 F 13), Den Haag

Jongh, Hendrikus Jacobus de

Hendrikus Jacobus de Jongh, ? 1855-1930 Haarlem
Net als zijn vader  T.J. was Henk huis- en decoratieschilder van beroep. Hij trouwde in 1885 met Wilhelmina Verheij.hij knipte sierlijk schrift, en vatte het in een lofwerk van krullen, bloemranden en bloemfestoenen. Hij koos als onderwerpen het “Onze Vader”, gedichten en spreuken. Vaak werden ze versierd met passende symbolen. Zijn witpapieren spreuken (“ Als ’t buiten woedt – Is ’t binnen zoet”) zette hij op een achtergrond van blauw fluweel, zodat de regelmatige letters en hun versieringen levendig afsteken tegen de donkere achtergrond. Bv. Echtp. Popper-Edel 25 jr. Zuidscharwoude 1879.

Ook maakte hij een knipsel bij de geboorte van prinses Juliana en een lied van J.J.L ten Kate.

Collectie
  • Stedelijk Museum Alkmaar, Alkmaar
  • Scherenschnittmuseum, Vreden
  • Doopsgezinde gemeente Haarlem, Haarlem
  • Streekarchief Midden Holland, Gouda/Schoonhoven
  • Particulier bezit
Literatuur

Jongh, Thomas J. de

Thomas J. de Jongh, ? 1818-1881, Enkhuizen, Alkmaar
Maakte in 1843 een stuk voor het Teylers Genootschap en diverse, zeer grote gedenkstukken, o.a. bij de herdenking van Laurens Jansz. Coster in 1856 en bij de totstand­koming van de “Wereldvereeniging het Roode Kruis te Geneve” in 1864; 25-jarige Echtsvereeniging van heer Kloet en Ma. Ja. Jonker, Alkmaar,1846; Willebrordus knipsel, Heilo; Herinnering aan de Tentoonstelling van Landbouw gehouden te Alkmaar 25-29 September 1850.

In zijn psalegrafisch museum presenteerde hij o.a. op de kermis van Alkmaar “Herinnering aan het provinciale Noord Hollandsche zangersfeest, Alkmaar, 4-9-1855” en het knipwerk voor Laurens Jansz. Koster; een “Gebed des Heeren” voor de Noord-Hollandse Nijverheidstentoonstelling in 1859.

De journalist die het knipkabinet van De Jongh bezichtigde, vond dat hij veel te bescheiden genoegen had genomen met een klein hoekje. “[waar wij] eene mate van kunstvaardigheid en vooral van smaak ten toon gespreid zagen, gelijk die bij dergelijke voortbrengsels slechts zelden worden aangetroffen. Daarbij zijn alle ornamenten, hetzij van bloemen, ranken, figuren, wapens, of de veelsoortige letters, zoo net gegroepeerd en hoogst zuiver van omtrek en fijn van behandeling, dat den vervaardiger den meesten lof verdient, waarop hij ook nog aanspraak heeft door zijn papieren gekleurde landschapsgezigten, die allerliefst zijn en goede kamerversiersels opleveren.” (Nieuw Amsterdamsch Handels- en effectenblad, 25-9-1858).

Collectie
  • Teylers Museum, Haarlem
  • Westfries Museum, Hoorn
  • Stedelijk Museum Alkmaar, Alkmaar (2 stukken)
  • Particulier bezit
Literatuur

Jongejan, Joannis

Joannis Jongejan, 1770-1814, Brielle.
Trouwde Petronella Melsert in 1794. Hij maakte in 1792 een knipsel “Ladder Jacobs” en in 1800 twee zeilschepen, kunstig omsierd met bloemen, zwanen en vazen. Hij was schilder en beeldde de brand van de Brielse molen uit.

Collectie
  • Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem
  • Historisch Museum Den Briel, Brielle
Literatuur

Jong- Brouwer, Jannie de

Jannie de Jong- Brouwer, Hoogkarspel 1924-2002 Sneek
Jannie de Jong was bekend met veel terreinen van handvaardigheid. Zij heeft zich uiteindelijk op het papierknippen gericht en gebruikte in haar knipsels  onderdelen van de Noord Hollandse folklore. In het Westfries kostuum gaf zij demonstraties in het Nederlands Openluchtmuseum en het Westfries Museum. Van Hil Bottema kreeg zij de eretitel Jantje III.

Terwijl ze demonstreerde legde ze voortdurend uit dat de schaar niet tovert, maar de hand, die het papier draait naar de gewenste vorm. Ze werkte vaak met dubbelgevouwen, gekleurd papier, maar als de voorstelling daar niet geschikt voor was, uit enkel papier.

Veel knipsels maakte Jannie voor anderen en met gemak gaf ze haar producten ook weg: “ik knip om te knippen”. Ze schuwde de publiciteit niet en stelde een cursus knippen samen. Op de kniptentoonstellingen in ‘t Spant, Bussum 1982 en Roden 1983 was ze present met haar werk. Ze vond het een prettig idee dat haar werk ook in verschillende musea en verzamelingen wordt bewaard: “als ik dood ben dan weet men tenminste nog hoe ik knipte”.

Collectie
  • Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem
  • Westfries Museum, Hoorn
  • Fries Museum, Leeuwarden
  • Particulier bezit
Literatuur

Jöbsis, Jan Joseph

Jan Joseph Jöbsis, Vaals 1803-1855 Nijmegen
Was wever in Zuid-Limburg en moest van 1827-1833 in krijgsdienst als infanterist, tijdens de Tiendaagse veldtocht. Daarna in garni­zoen in Nijmegen en ontslag met metalen kruis. Intussen samen met dochter van de sergeant-majoor van Tuyll een gezin en een winkel “Van Sinkel” begonnen in Nijmegen. Hij is van katholiek protestant gewor­den. Ze kregen een dochter en twee zoons.

Het gezin leed een armoedig en moeizaam bestaan; Jan verdiende wat bij door met zijn knipsels de huizen langs te gaan. Ze weer­spiegelen zijn religieuze achtergrond: protestantse eenvoud, met een vleugje roomse sier (o.a. de “Arma Christi”, verz. NOM), de evangelisten met hun embleem. Maar ook heeft hij voor verschillende maten uit de Tiendaagse en hun geliefden geknipt. Het afgebeelde stuk (Magnin-Brouwer) komt uit Noordbroek Gr. en was onderdeel van de tentoonstelling “Volkskunst uit Groninger particulier bezit”, 1968. Een stuk dat een schoenmakerswerkplaats voorstelt, met G.J.D. 1835 is overgeleverd in een Veendamse schoenmakersfamilie. Een ander knipwerk, “Adam en Eva”, werd gekocht door Jan Mulder, belastingconsulent te Groningen, van een gevangene te Winschoten. Drie Bijbelse stukken zijn via een familielid in Amerika beland en geschonken aan Museum de Met in New York.

De stijl is herkenbaar aan de sprie­terige omlijs­ting en uit­werking van de takken en guirlandes en de wat stijve hou­ding van de menselijke figuren, van wie de mannen en engelen gekle­de jassen dragen.

Collectie
  • Nederlands Openluchtmuseum, Arnhem
  • Museum van Papierknipkunst, Westerbork
  • Metropolitan Museum of Art, New York
  • Centraal Museum, Utrecht
  • Particulier bezit
Literatuur

Januszewski, Gertrud

Gertrud Januszewski, Berlijn 1911-2001 Sittard
Gertrud werd geboren uit Poolse ouders. Haar vader was tuinar­chitect, een man met smaak en liefde voor de natuur. Ze kwam voor de oorlog in Nederland, waar ze onderdak kreeg in het klooster Bethanië te Venlo. Woonde in Echt (L).

Zelf heeft ze geen artistieke opleiding gehad en vond haar eigen weg. Sinds 1930 knipte ze, na een tamelijk gedetailleerd  schetsontwerp gemaakt te hebben. Maar er kwam in de regel wat anders tevoorschijn dan het getekende.

Ze was een innig-vrome vrouw, die in haar Rooms Katholieke geloof inspira­tie vond voor haar kunst. Heiligen en Bijbelfiguren knipte ze van dun zwart papier en plaatste haar ragfijne producten zonder te plakken tussen glasplaten, wat door de schaduwwerking hun charme nog verhoogde. Ze maakte ook geknipte kindervoorstellingen en illustreerde de serie Buiten Spelen (1946). Gertrud is later ook gaan beeldhouwen.

Collectie
  • Westfries Museum, Hoorn
  • Particulier bezit
Literatuur

Jansen, Jacobus J. Dzn.

Jacobus J. Dzn. Jansen, omstreeks 1722-1749 Zeeland
Voor de één-jarige domineesdochter Elisabeth Cornelia Plevier te Middelburg (overl. 1793) werd in 1722 een uitgeslagen en dubbelgevouwen gesneden prent gemaakt, waarin kunstige slingers met pennekonst een “croondigt” staat geschreven, met goede wensen door “de dienstw. dienaar Jacobus Jansen.” We nemen voorlopig aan dat Jansen zelf ook de knipper was, omdat we verder geen aanwijzing hebben. Mogelijk is het een Zeeuw geweest, die o.a. voor de Vliss­inger burgemeester Winkelman een wapen­snijsel maakte. Andere wapens werden gesneden o.a. voor een echtpaar Van Ferney-Willekes te Middelburg. Ook een groot heraldisch stuk voor de Zeeuw Nicolaas Ockers, met 16 kwartieren, is omstreeks 1727 door hem gemaakt. Verder twee knipsels voor Jan en Cornelia van der Heij; Jan was in 1731 hooftman van het Rotterdamse wijnkopersgilde. Later maakte hij huwelijksknipsels voor doopsgezinde echtparen.

Ook knipte hij Bijbelse voorstellingen, o.a. David en Goliath in een brede omlijsting met engelen, dieren en een levensboom die spruit uit een sierpot. Ook Amor met een hart en een pijl is afgebeeld in een klein snijwerkje. Verder zijn in verschillende Zeeuwse verzamelingen kleinere, Bijbelse voorbeelden van werk door deze kunstenaar bekend.

Collectie
  • Zeeuws Museum, Middelburg
  • Westfries Museum, Hoorn
  • Museum Rotterdam, Rotterdam
  • Fries Museum (Ottema Kingma Stichting), Leeuwarden
  • Collectie Six, Amsterdam
  • Particulier bezit
Literatuur

Jager, Geert

Geert Jager, ? 1823-1916 Hellum
Van beroep arbeider, trouwde in 1829 met Aletta Harms; werd door een ongeluk in zijn diensttijd invalide. Zwaar werk was voor hem onmogelijk. Hij was een man met een brede belangstelling voor wetenschap, vooral sterrenkunde; hij drai­neerde zijn grond  en had een zonnewijzer in de lemen vloer van zijn woonkamer. Hij was ook dichter. Zijn bedrevenheid in de taal lezen we uit de evenwichtige teksten in zijn knipwerk, dat hij gedurende zijn gehele leven gemaakt moet hebben. Onderwerpen in zijn knipsels zijn Mozes met de 10 geboden tussen pilaren, een Christus, vrouwenfiguren voorstellende geloof, hoop en liefde. Meestal werden ze gemaakt voor bruidsparen in zijn omgeving. Een huwelijksgedenkstuk voor het echtpaar Dreise-Steernberg heeft hij waarschijnlijk in 1871 geknipt.

Collectie
  • Particulier bezit
Literatuur