De knipkunstenaar is zeer waarschijnlijk Christiaan Coerdes uit Hoorn (1774-1828). Ik zeg zeer waarschijnlijk omdat de naam Coerdes niet heel veel voorkomt, al helemaal niet in West-Friesland. Het is bovendien de enige Coerdes die ik ben tegengekomen met uitsluitend de voorletter C. Het knipkunstwerk is namelijk ondertekend met C. Coerdes. Naam, omgeving en tijdperk komen helemaal overeen met de personen waarvoor het geknipt is. Daarom ben ik er zelf wel redelijk van overtuigd dat deze Christiaan Coerdes de maker is.

Christiaan Coerdes is op 28 mei 1803 getrouwd met Neltje van Keeren (overleden Hoorn, 17 september 1824). Uit haar overlijdensakte blijkt dat Christiaan op dat moment in Alkmaar woonde, en Neltje in Hoorn. Het is mij niet duidelijk waarom ze gescheiden leefden, wat toch niet heel gebruikelijk was in die tijd. Uit het huwelijk is in ieder geval één kind geboren, maar dat is op 6-jarige leeftijd overleden (begraven 14 juni 1810). Van Christiaans ouders heb ik niets kunnen terugvinden. Mogelijk is de naam van zijn vader iets anders gespeld. Ik ben Curdes, Kordes en Koerdes tegengekomen, allen Hoorn laatste kwart 18e eeuw. Maar helaas heb ik nog geen geboorteakte of iets dergelijks van Christiaan gevonden.

Verder weten we dat Christiaan een tijd in het tuchthuis in Alkmaar heeft gezeten, op kosten van Hoorn. Waarom hij daar zat, behoeft nog meer archiefonderzoek.

Het knipselkunstwerk is gemaakt ter gelegenheid van het 15-jarig huwelijk van Jacob Hendriksz Paarlberg (Paarlenberg) en Neeltje Jans Ploeger. Dit zijn rechtstreekse voorouders van mij, zeven generaties geleden, van mijn moeders kant. Ik ben tijdens genealogisch onderzoek bij toeval op het bestaan van dit knipselkunstwerk gestuit. Dat was een hele verrassing. Het is de mij oudst bekende tastbare herinnering aan mijn voorouders.

Jacob en Neeltje zijn afkomstig uit Oudkarspel. Jacob is daar geboren op 29 februari 1764, Neeltje op 4 september 1774. Jacob is daar ook overleden, op 8 of 9 augustus 1823. Na Jacobs overlijden is Neeltje hertrouwd met Pieter Steeman. Zo zal zij in Alkmaar terecht zijn gekomen, want daar is zij op 15 april 1837 overleden. Neeltje en Jacob zijn getrouwd op 6 juni 1797 te Langedijk. In 1812 waren zij dus 15 jaar getrouwd. Kinderen zijn Klaas (ca. 1798-1877), Trijntje (1811-1812), Jan (1803-1804), Pieter (1804-1804), Pieter (1807-1807) en, mijn voorouder, Jan Paarlberg (ca. 1805-1849). De in 1812 nog levende kinderen waren op dat moment veel te jong om het knipselkunstwerk aan de ouders te geven. Wie het hen wel gegeven heeft is onduidelijk. Niet de ouders van Jacob in ieder geval want die waren in 1812 al overleden. Van Jacob is bekend dat hij landbouwer is in Oudkarspel. In de periode dat Nederland onderdeel uitmaakte van het Franse keizerrijk – dus ten tijde dat dit knipkunstwerk is gemaakt – was hij bovendien de ‘maire’ (burgemeester) van Oudkarspel.  Hij heeft in 1823 zelfmoord gepleegd. Van de curator van het Zijper Museum, Annemarie van Loo-Mulder, begreep ik dat dit in die jaren vaker voorkwam. Het heeft te maken met jaren van misoogsten.

Het knipkunstwerk is in 2022 gerestaureerd. Op de site van het museum staat een foto van voor de restauratie. Het is twee keer tentoongesteld, in 2010 en in 2022. Interessant is de verwijzing naar Tulpesteyn. Waarschijnlijk is dit de naam van de boerderij van Jacob en Neeltje (er staan ook tulpen in het kunstwerk), maar helaas heb ik Tulpesteyn nog niet kunnen terugvinden.

Onderin het knipsel zijn een aantal scenes afgebeeld: van links naar rechts: Adam en Eva worden uit het paradijs verdreven, man met vrouw en hond, koe en paard (verwijzend naar het boerenbedrijf van Jacob en Neeltje?), een melkmeisje met hond en ten slotte Kaïn en Abel (broedermoord).
[Jan Peter Verhave] Bovenin staat Fortuna, zonder bol. Die wereldbol staat eronder met een gevleugelde engel. Wat de antieke soldaten daar doen, is niet duidelijk.

Door Ruben Stam

Beschrijving in de collectie van het Zijper Museum:
Knipwerk, gedeeltelijk ingekleurd, op zwarte ondergrond in zwarte lijst; gemaakt ter gelegenheid van het 15-jarig huwelijk (gehuwd 06.06.1797) van Jacob Hendriksz Paarl(en)berg, en Neeltje Jans Ploeger. De voorstelling is een ereboog met daarin de spreuk EENDRAGT MAAKT MAGT met links en rechts: TULPE STEIJN en daaronder een schild met bovengenoemde namen. Anno 1812
Onderaan twee Bijbelse taferelen: links Adam en Eva worden uit het paradijs gejaagd door een engel; rechts: Kaïn doodt Abel.
Jacob uit Oudkarspel was weduwnaar en geboren in 1763. Overleden Oudkarspel 08-08-1823. Neeltje uit Haringcarspel en geboren in 1774. Zij hertrouwde in 1824 met de 74-jarige Pieter Steeman uit De Rijp, die veehouder was. Zij overlijdt in Alkmaar, 15-04-1837.
Aanvullende informatie in ordner ZCBS-nummers.(plaats: 106, C4-c)